• BIST 91.619
  • Altın 214,115
  • Dolar 5,3345
  • Euro 6,0813
  • Manisa 6 °C
  • İzmir 9 °C
  • Artı Matematik’te yarıyıl matematik kampı düzenlenecek
  • ASDER, Türk Halk Müziği koro konseri
  • Petrol Ofisi Örge  Petrol’de 7/24 Sürekli İndirim
  • Fizyoterapist, okul öncesi ve özel eğitim öğretmenleri aranıyor
  • Uzun çalışma saatlerine ayak uydurabilecek plasiyer aranıyor
  • Bu yılbaşı eğlenceye doyamayacaksınız!
  • Yeni iPhone serileri Akkoza İletişim’de
  • Mutluluğa Down Kat
  • AK Parti Akhisar Belediye Başkan Aday Adayı Ali Velestin
  • AK Parti Akhisar Belediye Başkan Aday Adayı Nefise Şükran Füzün
  • AK Parti Akhisar Belediye Başkan Aday Adayı Hüseyin Koçoğlu
  • AK Parti Akhisar Belediye Başkan Aday Adayı Recep İşçi
  • AK Parti Akhisar Belediye Başkan Aday Adayı Remzi Şekerci

Cinsiyet Değişikliği Davaları

İrem Nur Oruntaş Pancaroğlu

 

Ülkemizde 1988 yılına kadar bir cinsiyetten diğerine geçiş ile ilgili herhangi bir kanuni düzenlenme bulunmamaktadır. Bu tarihe kadar açılmış olan davalar bakımından bir kanun boşluğu olduğu kabul edilmemiş, hâkimin hukuk yaratmasına imkân tanınmamış ve cinsiyet geçişine dair somut bir düzenleme yapılması öngörülmüştür. (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 1986/651 E. 1986/3256 K. 27.03.1986 tarihli kararı) Böylelikle 3444 sayılı Kanun 12.05.1988 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir ve 743 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 29. Maddesine cinsiyet geçişi ile ilgili fıkra eklenmiştir.  Bahsi geçen kanun ile birlikte hukukumuzda ilk defa cinsiyet geçişi düzenlenmiştir. Ancak bu kanun maddesi oldukça eksik düzenlenmiş olması sebebiyle doktrinde eleştirilere maruz kalmış ve neticesinde 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nda yeniden düzenlenmiştir.

743 sayılı Eski Türk Medeni Kanunu’ndaki Düzenlemenin Ortaya Çıkardığı Hukuki Sorunlar

Bu düzenleme cinsiyet değişikliği sebebiyle nüfus sicilindeki gerekli değişikliğin yapılabilmesini önceden cinsiyetin değiştirilmesi ve bu değişikliğin resmi sağlık kuruluşu raporu ile belgelenmesini yeterli görmüştür. Ancak bu durum toplumu gelişi güzel cinsiyet değişiklikleri ve mahkemeleri de konu ile ilgili onay mercii haline getirmesi sebebi ile eleştirilmiştir. Cinsiyet değişikliğine ilişkin tıbbi operasyonun koşullarına ilişkin her hangi bir düzenlenmenin olmaması da diğer bir eleştiri konusudur. 1 Ocak 2002 tarihinde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile birlikte 743 sayılı Eski Türk Medeni Kanunu Yürürlükten kalkmıştır. 4721 sayılı Medeni Kanunu ile getirilen son düzenleme ise cinsiyet değiştirmek isteyen kimsenin değişikliğe gitmeden önce mahkemelere başvurusunu zorunlu hale getirerek, mahkeme iznini bazı şartlara bağlamış ve gelişi güzel cinsiyet değişikliklerinin önüne geçmeyi amaçlamıştır.

4721 sayılı Medeni Kanun İle Getirilen Güncel Düzenleme

Cinsiyet değişikliği ile ilgili yürürlükte bulunan kanun maddesi şu şekildedir;

“Madde 40- Cinsiyetini değiştirmek isteyen kimse, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini isteyebilir. Ancak, iznin verilebilmesi için, istem sahibinin onsekiz yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması; ayrıca transseksüel yapıda olup, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunu bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmî sağlık kurulu raporuyla belgelemesi şarttır.

 Verilen izne bağlı olarak amaç ve tıbbî yöntemlere uygun bir cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin resmî sağlık kurulu raporuyla doğrulanması hâlinde, mahkemece nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verilir.”

Madde metninde görüldüğü üzere cinsiyet değişikliği belli şartlara bağlanmıştır. Bu şartlar; şahsen başvurma, 18 yaşını doldurmuş olma, evli olmama, kişinin transseksüel yapıda olması ve değişikliğin ruh sağlığı açısından gerekli olduğunun resmi sağlık kurulu raporu ile belgelenmesi şartıdır.

Türk hukukunda cinsiyet geçiş sürecini tamamlayarak nüfusta yer alan cinsiyet kaydını değiştirmek isteyen kişiler için öngörülen hukuki süreç üç aşamadan oluşmaktadır. Mahkeme ilk olarak cinsiyet değişikliğinin psikolojik ve ruhsal şartlarının oluşup oluşmadığı ile ilgili sağlık kurulundan rapor aldırır. Sağlık kurulundan gelen rapor ile bahsi geçen şartların gerçekleştiği tespit edilirse, mahkeme değişiklik için ameliyat yapılmasına izin hakkında karar verir ve ameliyat sonucunu içeren sağlık kurulu raporunun da mahkemeye gelmesi ile nüfus kaydında gerekli değişikliklerin yapılmasına karar verilir. Bu üç aşamanın tamamlanması ile birlikte kişi yeni cinsiyet kimliğine kavuşmuş olur. Kişinin yeni cinsiyet kimliğine kavuşması da beraberinde bir takım hukuki durumları meydana getirmektedir.

Cinsiyet Kimliğinin Hukuken Tanınması Neticesinde Ortaya Çıkabilecek Hukuki Durumlar

  • Hukuken tanınmış olan cinsiyet kimliğinin değişmesi halinde kişinin yeni bir ismi de seçme ihtimali bulunmaktadır. İsim ve cinsiyet değişikliğinin yalnızca nüfus kayıtlarında değil; aynı zamanda diploma ve benzeri kişiye özel resmi belgelerde de gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

 

  • Cinsiyet geçişi tamamlanmış kişinin, Türk Hukuku mevzuatına uygun olarak karşı cinsten biri ile evlilik yapma hakkı bulunmaktadır.

 

  • Gerek iş Hukuku Mevzuatında gerekse Sosyal Güvenlik Hukuku mevzuatında kadın ve erkek için farklı uygulamalar ön görülmüştür. Cinsiyet geçişini tamamlayan kişi de artık hangi cinsiyette ise mevzuatta ona göre düzenlenmiş kanun maddelerinden yararlanabilecektir. Örnek vermek gerekirse eğer, 4857 s. İş Kanunu 72. Maddesi uyarınca kadınların yer altı işlerinde çalışması yasaklanmıştır. Cinsiyet değişikliği ile erkek olan ve hukuken kabul edilen bir birey için yer altı işlerinde çalışmasında da bir engel kalmamaktadır.

Cinsiyet geçişi ile ilgili her ne kadar 4721 sayılı yeni Türk Medeni Kanunu ile düzenleme yapılmış olsa da kanaatimizce bu konunun sadece tek bir kanun maddesi ile düzenlenmiş olması yetersizdir, daha ayrıntılı bir düzenlemeye ihtiyaç vardır. Gerek operasyon ile ilgili, gerekse operasyon sonrası cinsiyet geçişi akabinde oluşabilecek tüm hukuki durumlar göz önünde bulundurularak, tüm bu durumlara çözüm getiren bir kanuni düzenlemenin olması ile cinsiyet geçişini tamamlayan bireylerin karşılaştıkları sorunların en aza indirgenmiş olacağı kanısındayız.

Saygı ile,

 

AV. İREM NUR ORUNTAŞ PANCAROĞLU

 

www.oruntashukuk.com

Paşa Mah. Ahmet Kayalı İş Hanı 3. Kat No:304 Akhisar /Manisa

 

 

 

Bu yazı toplam 899 defa okunmuştur.
Yazarın Diğer Yazıları
ALKAN TAVLI
  • CHP Akhisar Belediye Başkan Aday Adayı Alkan Tavlı
1/20
Başlangıç Tarihi
Başlangıç Tarihi
Tüm Hakları Saklıdır © 2003 Akhisar Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.